در حال بارگذاری...
طراحی شبکه‌های در دسترس: درصد آپتایم، تعادل بار، Failover، افزونگی، بازیابی فاجعه (RTO/RPO) و انواع پشتیبان‌گیری.
اهداف این درس
اگر سرویس شما قطع شود، مشتریان چه می‌کنند؟ در دنیای امروز حتی چند دقیقه قطعی می‌تواند هزینه مالی و اعتباری سنگینی داشته باشد. طراحی در دسترس بودن بالا (High Availability) یعنی این‌که سرویس را طوری بسازیم که قطعی به حداقل برسد و در صورت فاجعه، سریع برگردد.
درصد زمانی که یک سرویس یا سیستم قابل استفاده است؛ معمولاً با فرمول (زمان در دسترس ÷ کل زمان) × 100 محاسبه می‌شود.
| آپتایم | قطعی مجاز در سال | قطعی مجاز در روز |
|---|---|---|
| 99% | 3.65 روز | 14.4 دقیقه |
| 99.9% | 8.8 ساعت | 1.44 دقیقه |
| 99.99% | 52.6 دقیقه | 8.6 ثانیه |
| 99.999% | 5.26 دقیقه | 0.86 ثانیه |
قانون اصلی در دسترس بودن: هیچ جزء حیاتی نباید Single Point of Failure داشته باشد. برای هر جزء مهم یک نسخه جایگزین وجود دارد:
توزیع درخواست‌ها بین چند سرور (یا چند لینک) تا از اشباع یک سرور جلوگیری شود و با خرابی یکی، بقیه مسئولیت را بگیرند.
جابه‌جایی خودکار سرویس به تجهیزات جایگزین هنگام خرابی؛ در پیکربندی Active/Passive یا Active/Active انجام می‌شود.
حداکثر زمان مجاز برای بازگرداندن سرویس پس از فاجعه. RTO کوچک یعنی بازیابی سریع‌تر اما هزینه‌برتر.
حداکثر داده‌ای که در فاجعه مجاز است از بین برود. RPO صفر یعنی بدون از دست دادن داده (بک‌آپ لحظه‌ای/Replication).
سناریوی واقعی
بانکی با RTO=2 ساعت و RPO=15 دقیقه: دیتابیس هر ۱۵ دقیقه replication می‌شود و سیستم Failover آماده است. با خرابی دیتاسنتر اصلی، حداکثر ۱۵ دقیقه داده از دست می‌رود و سرویس حداکثر تا ۲ ساعت برمی‌گردد.
نکته آزمون
RTO=زمان (چقدر طول می‌کشد)، RPO=داده (چقدر از بین می‌رود). سوالات سناریو می‌دهند و می‌پرسند کدام نیاز برآورده می‌شود.
قانون 3-2-1 بک‌آپ
۳ نسخه از داده، روی ۲ رسانه مختلف، که ۱ نسخه آن خارج از محل (Offsite) باشد. این قانون ساده، محبوب‌ترین استاندارد پشتیبان‌گیری است.
فرق HA با Disaster Recovery چیست؟
HA درباره حذف قطعی در خرابی تجهیزات است (Failover و Load Balancing)؛ DR درباره بازگرداندن سرویس بعد از فاجعه بزرگ با برنامه، RTO و RPO است.
چند ۹ آپتایم برای یک کسب‌وکار کافی است؟
بستگی به سرویس دارد؛ ایمیل داخلی شاید 99% کافی باشد، اما درگاه پرداخت معمولاً به 99.99% یا بالاتر نیاز دارد. هزینه با هر ۹ به‌شدت بالا می‌رود.
هر ۹ در آپتایم، ده‌برابر قطعی مجاز را کاهش می‌دهد: 99% ≈ 3.65 روز، 99.9% ≈ 8.8 ساعت در سال.
افزونگی یعنی حذف Single Point of Failure در تمام اجزا.
ترکیب پشتیبان کامل + افزایشی، زمان پشتیبان‌گیری و فضای کمتری می‌برد.
آپتایم 99.9% در یک سال (365 روز) حدوداً چند ساعت قطعی مجاز است؟
تفاوت RTO و RPO چیست؟
RTO حداکثر زمان مجاز برای بازگرداندن سرویس پس از فاجعه است (چقدر دیر می‌توانم بالا بیایم)؛ RPO حداکثر داده‌ای است که می‌توان از دست داد (چند دقیقه/ساعت داده از بین برود).
Load Balancer چه نقشی در در دسترس بودن دارد؟
ترافیک را بین چند سرور پخش می‌کند؛ اگر یکی از کار بیفتد، ترافیک به بقیه منتقل می‌شود و سرویس قطع نمی‌شود.
تفاوت بک‌آپ افزایشی و تفاضلی چیست؟
افزایشی فقط تغییرات پس از آخرین بک‌آپ افزایشی را دارد؛ تفاضلی همه تغییرات پس از آخرین بک‌آپ کامل. تفاضلی به‌هنگام بازیابی فقط دو فایل نیاز دارد ولی حجم بیشتری اشغال می‌کند.
Active/Active و Active/Passive چه تفاوتی دارند؟
در Active/Active هر دو سرور هم‌زمان ترافیک پردازش می‌کنند و Load Balancer توزیع می‌کند؛ در Active/Passive فقط یکی فعال است و دیگری آماده‌به‌کار (Standby) است تا در Failover جایگزین شود.
Single Point of Failure چیست و چگونه حذف می‌شود؟
جزئی که با خرابی آن کل سیستم از کار می‌افتد. با افزونگی (Redundancy) حذف می‌شود: لینک تکراری، سرور جایگزین، منبع تغذیه دوگانه و مسیر اینترنت دوم.